Paik Nam June

NAM JUNE PAIK: een overzicht van een inventieve carrière

Nam_June_Paik_at_the_Bob_Benhamou_gallery_in_ParisNam June Paik werd op 20 juli 1932 geboren in Seoel en overleed op zondag 19 februari 2006 in zijn woning te Miami.

Onder druk van de oorlog in Korea vlucht de familie Paik in 1949 via Hong Kong naar Tokio, waar hij van 1952 tot 1956 aan de universiteit muziek- en kunstwetenschappen en Westerse esthetica studeert.

In 1957 ontmoet hij Karl-Heinz Stockhausen en het volgende jaar de Amerikaanse componist John Cage.

Het is vooral Cage die Paik diepgaand heeft beïnvloed. In zijn kunst maakte Cage de ideëen van Marcel Duchamp en zijn ‘ready mades’ bekend aan een hele generatie  jonge kunstenaars en performers. Voor het overgrote deel van zijn muziek/video performances werkte de kunstenaar samen met de celliste Charlotte Moorman.

Lang voor hij tot ‘Paus van de videokunst’ wordt gekroond, experimenteert de performer/kunstenaar met weggegooide geluidstapes die hij meeneemt uit de radiostudio’s van de WDR in het Duitse Wuppertal. Tot 1963 hield hij zich hoofdzakelijk bezig met fluxus, muziekcollages en performances, waarbij hij vaak absurd agressief te werk ging. Het meest representatieve voorbeeld uit de periode is ongetwijfeld zijn ‘Hommage to John Cage’ uit 1959 voor geluidsband en piano, waarin de componist de traditionele instrumentatie en compositiepraktijk ter discussie stelde. Het stuk vormt in de carrière van Paik ook een belangrijk breekpunt tussen zijn zuiver muzikale bezigheden en zijn activiteiten als performer/videokunstenaar, een richting waarin hij vanaf 1963 steeds meer zal evolueren.

Heel vroeg in zijn carrière maakte Paik al gebruik van het vrouwelijk lichaam om aan zijn avant-gardistische uitvoeringen van muziek een seksuele lading te geven.

Het vrouwelijk naakt functioneerde, ook bij tal van andere gelijkgestemde kunstenaars,  binnen performances vaak in een niet-geërotiseerde en alledaagse setting. Het vrouwelijk naakt had zo een vervreemdend en zelfs shockerend effect, doordat seksualiteit telkens uit het ‘verboden terrein’ van de erotiek werd gehaald. Aan de publieke ontkleding werd onder invloed van Flower Power en hippiebewegingen een seksueel bevrijdende en antiburgerlijke functie toegeschreven.

‘Exposition of Music-Electronic Television’ (1963) was zijn eerste grote expositie met televisie-toestellen. Deze tentoonstelling was meer dan een uiting van anti-kunst of het dwangmatig streven naar originaliteit in de kunst, het was kritiek op een medium, dat het sociaal leven steeds meer leek te bepalen in plaats van er een meerwaarde aan toe te voegen. Wat Paik vooral ontgoochelde aan het medium televisie was het eenrichtingsverkeer van de communicatie, de kijker had immers geen wederwoord op de voortdurende beeldenstroom die hem van alle kanten leek te bestoken.

Paik behoorde tot de generatie die de ‘invasie’ van de televisie had meegemaakt en er hoge verwachtingen van koesterde. Deze werden geenszins ingelost. Televisie werd in de eerste plaats een middel voor massacommunicatie. Veel van zijn installaties zijn erop gericht om de communicatie met de kijker te herstellen en aldus van het medium een democratischer instrument te maken. Paik zal de technische en creatieve mogelijkheden van televisie uitbuiten, precies om te wijzen op de dreigende vervlakking die het gevolg is van het medium ‘televisie’. Deze vingerwijzing visualiseert hij door op de schermen beelden te projecteren die de kijker tot relativering en contemplatie moeten aanzetten. Enkele voorbeelden:

Onder het motto ‘television tortured the intellectuals for a long time…it is about time that the intellectuals torture television’ bracht hij in de beeldenstroom allerhande vervormingen, vertragingen en verkleuringen aan. Aanvankelijk waren die beeldmanipulaties beperkt, om storingen te veroorzaken werden hoofdzakelijk magneten gebruikt, vanaf 1969 werden zijn mogelijkheden enorm uitgebreid door het gebruik van een ‘videosynthesizer’ die hij samen met de de New Yorkse technicus Shuya Abe had ontwikkeld, een vernuftig instrument dat kleur en vorm vrij makkelijk kon manipuleren.

Nam June Paik Watchdog-II

Vanaf het midden van de jaren ’70 worden zijn installaties steeds omvangrijker en legt Paik meer de nadruk op het sculpturale karakter ervan. Zo realiseert hij in 1986 zijn ‘Family of Robot’ en halfweg de jaren ’90 megalomane videowalls zoals ‘Electronic Superhighway, Continental U.S.’ en ‘Fin de Siècle Man’.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s