Tagarchief: Sint-Martens-Latem

Geschiedenis van Sint-Martens-Latem en Deurle

n Latem werden enkele neolithische bijlen en materiaal uit het ijzertijdperk gevonden dat aantoont dat het gebied reeds in de prehistorie werd bezocht. Romeinse munten en scherven werden er tevens aangetroffen.

De oudste vermeldingen dateren van 736 (Wijk Brakel), Latem (824), Deurle (1118), Sint-Martens-Latem (1547), Beide Kerken (1121) en De Molen (1373).

In de middeleeuwen vormden Deurle en Latem elk een parochie. Het grondgebied van beide parochies of dorpen lag verdeeld over verschillende heerlijkheden. Zo kende Deurle ‘sGraven Hazele (of ’s Graeven Aerseele) als belangrijkste heerlijkheid en verder de heerlijkheden van Nevele en van de Broekstraete.

De heerlijkheid van de Sint-Baafsabdij beheerde vooral het gebied rond de Latemse kerk en de molen, met de centrale abdijhoeve, het nu geheten ‘Tempelhof’.

site_tempelhof
De heerlijkheid van Overmeers hing af van de Sint-Pietersabdij en lag in Latem. Beide dorpen hebben hun aandeel gehad in de beroerde tijden van oorlog en bezettingen.
Een kroniek van 1578 verhaalt dat de Walen, na de inname van Menen, op hun terugtocht te Latem en omliggende dorpen veel ‘quaets deden, als branden, moorden, pilghieren, ende andere saeken den lande seer scheadelick’.
In december 1585 ondernamen ‘vrijbuiters’ uit Sluis een uitval in Deurle en Latem.
Van 1635 tot 1648 werden Gent en de omliggende dorpen verwoest en uitgebuit als gevolg van de gezamenlijke oorlog van Frankrijk en de Verenigde Provinciën tegen Spanje.
In de Tweede helft van de 17de eeuw werd het land zwaar geteisterd door de oorlogen van Lodewijk XIV.
Einde 1792 werden Gent en omstreken ingenomen door het Franse leger en de dooropvolgende jaren werd Vlaanderen bij Frankrijk ingelijfd. In 1794 werden de heerlijke rechten, de tiendenheffing en de adel afgeschaft. Tevens werd een burgerlijk bestuur ingevoerd.

Beide gemeenten zijn tot en met de eerste helft van de 20ste eeuw vooral landbouwdorpen gebleven.
De bevolkingstoename die sinds het begin van de eeuw zachtjes op gang was gekomen, zette zich na de oorlog van 1940-1945 met een zware stroomversnelling door, het natuurschoon trok heel wat immigranten aan, zodat beide dorpen een residentieel karakter kregen en de landbouw ruim verdrongen werd.
Vandaag is er heel wat meer bedrijvigheid, met werkgelegenheid in eigen gemeente, vooral langs of in de omgeving van de Kortrijksesteenweg. De horeca, de middenstand en de handel zijn zeer actief en bloeiend.
Gelukkig zijn de twee dorpsgemeenten toch nog aantrekkelijk landelijk en is er nog merkwaardig veel groen en sfeer.

Advertenties

Tussen Gent en Deinze…

LeisesteigerBootGeprangd tussen Gent en Deinze ligt aan de oevers van de meanderende de Leie één van de fraaiste stukjes Oost-Vlaanderen. Een heus paradijs voor wie rust, natuurschoon en kunst weet te koesteren.
Toen de eerste kunstschilders, aangetrokken door Binus Van den Abeele, op het einde van de negentiende eeuw in dit gezegend oord met zijn ongerepte natuur neerstreken, straalde het enkel rust en landelijkheid uit.
Met hun biotoop van velden, weiden en bossen waren Sint-Martens-Latem en Deurle toen nog échte, kleinschalige, landelijke dorpen.
De dorpskernen bleven beperkt en de dorps- en kerkpleintjes en waren omgeven door enkele typisch Vlaamse staminees, winkels en schooltjes.
De deels Romaanse, deels neogotische Sint-Martinuskerk werd begin 1991 gerenoveerd en in haar oorspronkelijke glorie hersteld.kerktorenklein
De kerk en de dorpskern werden echter reeds in 1983 als monument en dorpsgezicht geklasseerd. Het vroegere Latemse gemeentehuis met de zijn vermaarde Artiestenzolder in 1939 opgetrokken en een 39 hectare groot golfterrein (1909), met de klinkende naam “Les Buttes Blanches”, maar sinds de taalwet omgevormd tot Royal Latem Golf Club vzw, veranderden het oorspronkelijk landschap.

kunsthoevekleinDe dorpskom omvat naast een modernistisch gemeentehuis met een rijk kunstlegaat enkele gezellige restaurants als de Kunsthoeve, L’Homard Bizarre, De Kerkenhoek en een gezellige brasserie en befaamd restaurant De Klokkeput, ooit, onder impuls van kunstenaar Miel De Cauter, het centrum van een bloeiend cultureel leven en sfeervolle muziekbeleving, waar ook “De Latemse Galerij” uit voortvloeide. De “Oude Brouwerij” waar momenteel nog het archief en documentatiecentrum is ondergebracht, behield haar typische architecturale uitstraling met een tentoonstellingsruimte en een “kelderkroeg”, thuishaven van de “Vereniging van Latemse Kunstenaars”, een kunstenaarscollectief dat een deel van de 80 nog actieve plaatselijke artiesten vertegenwoordigt.

molen2004kleinEen belangrijke site is de “Molenkouter”, waar de bezoeker eigenlijk het eerst met geconfronteerd wordt, gezien de gemeente opteerde daar een terrein voor langdurig parkeren aan te leggen.
De molen zelf werd opgericht door de Sint Baafsabdij van Gent.
De oudste authentieke akte met vermelding van de molen dateert uit het jaar 1373, terwijl het oudste bewaarde pachtcontract uit het jaar 1429 stamt.
Hij bleef in werking tot 1942 en werd als monument beschermd in 1946. Een eerste grondige restauratie werd beëindigd in augustus 1979. Om de molen een beter windvang toe te laten werd hij toen 88 meter verplaatst in noordwestelijke richting.. De gesloten voet werd in 1956 door de toenmalige eigenaars afgebroken, en het is pas in 1995 dat deze constructie terug werd opgericht. De molen wordt sporadisch bemalen tijdens het weekend
In de Koperstraat ligt het pittoreske atelier van impressionist Leon De Smet, een landmerk dat teruggevonden wordt in tal van zijn schilderijen.
Langs de Latemstraat vindt men naast talrijke (oud-) winkels-estaminets en kunstenaarswoningen, zoals deze van Van de Woestijne en van Frits van den Berghe, nu Taverne Den Atelier.schildershuisje250
Ter hoogte van het vroegere Latems Museum voor Moderne Kunsten (thans postkantoor) treft men de vijver met de processiekapel, in 1839 gebouwd door burgemeester Bernard Van Huffel. De vijver en het pleintje eromheen dateren vermoedelijk uit de Frankische tijd, toen daar de oudst vermeldde (823) nederzetting ontstond.

Niettegenstaande de inplanting van vele riante villa’s, heeft het landschap nog een deel van zijn primitieve aspecten kunnen behouden.
Er zijn nog de nette, zeldzame hofsteden en hoeves als “Het Voldershof”, die de sfeer van weleer weergeven en, hoewel grotendeels ontbost, de verscheidenheid van natuur van weleer met een verscheidenheid aan landerijen, weiden en bosfauna, laten raden.
Het grootste aantrekkingspunt blijft echter de Leie.
De gemeentelijke aanlegsteiger treft men aan de vroegere loskaai achter het dorp, met een prachtig uitzicht op de weidse meersen van Drongen en rechts de oude abdijhoeve, “Het Tempelhof”, de vroegere artiestenwoning van Valerius de Saedeleer en Maurice Sys.
In de vallei van de Meersbeek ligt nog een uniek stuk Leiebiotoop, ruim 6 hectare groot en grotendeels eigendom van de gemeente.
In het uniek kader van de Kwakstraat, aan de rand van de alluviale vallei, staat het Gemeentelijk Cultureel Centrum Zomernest.
Het beschermd domein beslaat zowat anderhalve hectare en biedt plaats aan jeugdwerking, recreatie, kruisboogschieten en krulbollen. Dit domein is bovendien het trefpunt van de schildersschool “Latems Creatief” en van “De Poëziekamer”.

Aan het driehoekspleintje op de kruising van de Eikeldreef, Heidebergen, Baarle-Frankrijkstraat en Brakelstraat, ligt wellicht de oudste woonkern van het gehucht Brakel en dus zeker van de Leiegemeente. Bij archeologische opgravingen vond men er sporen uit de IJzertijd en munten en urnen uit de Gallo-Romeinse periode.
De oudste vermelding van het gehucht dateert uit 736.
Meer naar de Leie toe, voorbij restaurant “D’Oude Schuur”, komt men bij het “Torenhuis”, in 1917 gebouwd in opdracht van Albert Servaes, die er verbleef van 1918 tot 1944.
Verder naar Baarle-Drongen toe loopt men langs de woningatelier van Evarist De Buck, recht op “Baarle-Veer” af. Tot 1940 werden daar boerenkarren en auto’s overgezet met een grote veerpont. Tot 1966 bleef het “Oude Veer” het recreatieoord bij uitstek, een verzamelpunt voor watersporters en pleziervaarders, thans is dit volkscafé een exclusief restaurant.
Nu dient de overzet enkel nog voor het overbrengen van voetgangers en fietsers. Aan de oevers van de Leie, aan de Baarle-Frankrijkstraat, treft men nog talrijke warmoezeniers, die er van oudsher hun akkers hebben.

tjolle173Een ander aantrekkingspunt is het gebied tussen de Latemstraat en de Brandstraat waar men in een nog bosrijke omgeving aan de Kapitteldreef het “Gemeentelijk Museum Gevaert-Minne”, de “De Kluis”, het gewezen buitenverblijf van de paters Dominicanen, nu, na renovatie,  een polyvalente zaal voor kunst en cultuur, treft en in de onmiddellijke omgeving het totaal gerenoveerde fabrieksgebouw Lima, nu administratief centrum van de Galerijen Guy Pieters met een unieke beeldentuin.

Ondanks een steeds wenkende verstedelijking langs de Kortrijksesteenweg met talrijke bedrijvencentra, een dreigende overwoekering door appartementsgebouwen en het verdwijnen van landmerken uit een roemrijk verleden, blijft Sint-Martens-Latem nog steeds de ‘groene long’ van de Leiestreek en een parel op de kroon van de VVV- en Toerisme Leiestreek.

Officiële website: http://www.sint-martens-latem.be/

Latemse kunstenaars : de Vijfde Generatie / Artistes de Latem : la Cinquième Génération

5degeneratie
Title: Latemse kunstenaars : de Vijfde Generatie / Artistes de Latem : la Cinquième Génération
Author: Albert-Fernand Haelemeersch
Subject: Art, Sint-Martens-Latem
Type: hardback
Publication date: 1998
Language: Dutch & French
Editor: De Muyter, s.d. Deinze
Number of pages: 198 p. : ill.
Availability: sold out–> Available in the public libraries of Gavere & Sint-Martens-Latem
Read: Extract(s)

Verknocht aan het land in de Leiebocht

verknocht
Title: Verknocht aan het land in de Leiebocht : het Latemse kunstleven tussen 1890 en 1990
Author: Albert-Fernand Haelemeersch
Subject: Art, Sint-Martens-Latem
Type: hardback
Publication date: 1991
Language: Dutch
Editor: De Muyter, s.d. Deinze
Number of pages: 302 p. : ill.
Availability: sold out –> Available in the public libraries of Brakel, De Pinte, Gent & Sint-Martens-Latem

Oude foto’s molen en kerk

Klik op een foto om het album te openen:

Oude foto’s sociaal en cultureel leven

Klik op een foto om het album te openen:

Oude foto’s van Latemnaren

Klik op een foto om het album te openen:

Leie & Westerplas 2007

Klik op een foto om het album te openen:

Foto’s © Eveline Czerniewski